Mijn kombucha avontuur

with 2 Comments

Kombucha. Door mijn hernieuwde interesse in Korean beauty & skincare kwam ik hiermee in aanraking, waar het op een vooraanstaande blog werd aangeprezen als superdrankje om een mooie, jonge en gezonde huid te houden.

Kombucha brouwen | Fermenterende kombucha

Gezien ik stiekem altijd al een sucker ben geweest voor die onsterfelijke elfen-look, leek het me wel interessant om deze gefermenteerde health-drank eens te proberen 😉 Intussen is het een vast onderdeel van mijn ontbijt!

Wat is kombucha?

Kort door de bocht is kombucha gefermenteerde thee. Een Scoby (symbiotic culture of bacteria and yeast) zet suiker en stoffen uit thee om in allerlei zuren en vitamines die ontzettend goed zijn voor je lichaam.

Kombucha is al duizenden jaren oud, maar het is een beetje onduidelijk waar het vandaan komt en hoe het ontstaan is. Het schijnt dat de Chinezen en de Koreanen om die eer vechten 😉

Er zijn een hoop extreme health-claims toegeschreven aan kombucha, waarvan ik niet helemaal weet wat ik ervan moet vinden. Waar ik wel vertrouwen in heb is dat de zuren en vitamines helpen bij je metabolisme, weerstand, en het in topconditie houden van je lichaam, net als andere soorten gefermenteerd voedsel, zoals bijvoorbeeld yoghurt.

Waar kun je kombucha voor gebruiken?

Hieronder een paar van de meest voor de hand liggende en makkelijke manieren om kombucha te gebruiken. Natuurlijk niet beperkt tot wat hieronder staat. Ga maar eens zoeken op Pinterest wat je allemaal met kombucha en scoby’s kunt doen!

  • Gezonde drank bij je ontbijt, vol vitamines, gisten en goede zuren
  • Gezonde vervanging van frisdrank
  • Gezichtstoner in je skincare routine (vooral bij vette of onzuivere huid)
  • Als startcultuur bij het maken van yoghurt
  • Als startcultuur bij het maken van zuurdesembrood

De eerste keer kombucha proeven

Okee, dat spul wil ik dus wel eens proeven. Maar waar vind je zoiets in Nederland? Uiteindelijk liep ik er per toeval bij de Ekoplaza tegenaan! Hier verkopen ze het merk Karma Kombucha, waar ze een neutrale groene thee variant hebben, en ook een aantal leuke smaakjes.

Dus, daar zat ik. Thuis, op de bank, met een leeg glas en mijn eerste fles kombucha. Op uw gezondheid dan maar, proost!

Ik had gelezen dat de meeste mensen de eerste slok heel vies vinden en het drankje pas na een tweede glas kunnen waarderen. Daar ben ik het niet mee eens. Ik had de naturel groene thee variant gekocht en vond die ergens wat weg hebben van appelcider, vooral door het licht zurige in combinatie met de bubbels.

Helaas is kombucha kopen belachelijk duur – tijd om eens op Pinterest te kijken hoe je zoiets zelf kunt maken!

Hoe maak je kombucha?

Kombucha maken is bedrieglijk simpel: je zet thee (groen, zwart, of een mix), laat die afkoelen, en die stop je in een pot met wat suiker, een scoby en “starter vloeistof” (eigenlijk gewoon een restje oude kombucha).

Dit dek je af met een stuk stof of keukenrol (het moet kunnen ademen) en laat je een dag of 7-14 staan buiten bereik van direct zonlicht, afhankelijk van de temperatuur. Mijn kombuchapot staat in de voorraadkast, waar het doorgaans zo’n 18 à 20 °C is, en wanneer ik een hygiënewas draai, iets warmer.

Wanneer je kombucha klaar is, haal je voorzichtig de scoby en een soeplepel kombucha uit je pot om te hergebruiken voor de volgende batch, en de rest bottel je en zet je in de koelkast. Met je scoby en het achtergehouden vocht kun je de volgende pot starten!

Zelf gebruik ik een pot van ongeveer 1,5 L met een wijde opening. Die wijde opening is belangrijk, zo heb je ruimte voor je scoby en kun je hem er ook makkelijk uit halen.

Van deze 1,5 L minus het deel wat ik als starter gebruik voor de volgende batch, kan ik dagelijks een glas drinken tot die volgende batch klaar is. 9 tot 11 dagen is voor mij de optimale fermenteertijd. Experimenteer wat in jouw situatie werkt!

Kombucha brouwen | Scoby
Mijn scoby. De kleine donkere stukjes zijn kruimels van theeblaadjes die er per ongeluk in gekomen zijn en nu helemaal “embedded” zijn in de scoby.

Hoe kom je aan een scoby?

Het lastigste aan kombucha maken is het regelen van een gezonde scoby. Je kunt ze online kopen, maar dat is onnodig duur, en je weet niet hoe gezond ze zijn. (Hoe oud is de scoby? Is hij uitgedroogd geweest?)

Een andere optie is een scoby bietsen bij een vriend of vriendin die al een tijdje kombucha maakt. Op een gegeven moment wordt de scoby zo dik dat je hem kunt splitsen. Dit is een goede manier om scoby gezond en in balans te houden. En zijn honderdmiljoen dingen die je met een “oude” scoby kunt doen, en een daarvan is dus doorgeven aan een nieuwe kombucha-fan!

Kombucha brouwen | Scoby in beginstadium
Mijn scoby in de beginfase – een heel dun vliesje op mijn thee!

Zelf een scoby kweken

Last but not least – zo ben ik ook begonnen namelijk – kun je een scoby kweken uit een flesje. Koop hiervoor biologische, “raw” kombucha waar al duidelijk “stukjes” in drijven. No worries, die kombucha is gewoon goed om te drinken! Die stukjes die je ziet, zijn simpelweg al het begin van een nieuwe scoby. Jippie!

Stop de vlokjes met 200 ml kombucha en 2-3 eetlepels suiker in je designated kombuchapot. Vul aan met afgekoelde thee (groen, zwart, of een mix), dek af met katoen of keukenpapier, en laat 2 tot 4 weken staan. Op een gegeven moment moet er een soort gelatine-pannenkoek gaan groeien op de bovenkant van je thee. Dat is jouw eigen scoby!

Deze eerste batch kombucha is waarschijnlijk niet te drinken, maar zodra je scoby dik genoeg is om uit zijn potje te halen (dit kan al bij 1 mm, maar wees voorzichtig) kun je er herhaaldelijk kombucha mee brouwen zoals boven beschreven. Je scoby wordt vanzelf dikker!

Troubleshooting

Soms komt het voor dat jouw batch kombucha niet slaagt, of je bent onzeker over het gedrag van jouw scoby. Hier is een kleine gids om de meestgestelde vragen te beantwoorden:

  • Kombucha te zoet – Niet lang genoeg gefermenteerd
  • Kombucha te zuur – Te lang gefermenteerd
  • Scoby wordt lelijk en bruin – Dat is volkomen natuurlijk. Het bruin komt van stoffen in de thee. Kan absoluut geen kwaad, maar wanneer je scoby dik genoeg is, kun je jongere delen afsplitsen en gebruiken en de oudere recyclen.
  • Er hangen bruine draden onder mijn scoby – Dat is gist, mogelijk heb je een overschot. Verjong je scoby en gebruik startervloeistof uit de bovenste lagen van je batch.
  • Mijn kombucha is een beetje troebel – Mooi zo! Gezonde kombucha.
  • Er groeit schimmel op mijn scoby – Gooi de hele batch weg, maak alles goed schoon en kweekeen nieuwe scoby.
  • Mijn scoby drijft niet mooi op de bovenkant van de vloeistof – Niks aan de hand.
  • Mijn scoby is gescheurd / te klein voor het beschikbare oppervlak – Niks aan de hand, groeit vanzelf dicht.

Natuurlijk is dit een hoop informatie, en het lijkt allemaal ingewikkelder dan het in werkelijkheid is. Met dit stappenplan hieronder kan het niet mis gaan!

Yield: 1 à 1,5 L

Kombucha

Kombucha

Zo zet je je eerste kombucha-brew op en blijf je kombucha brouwen met je zelfgekweekte scoby.

Ingredients

Scoby kweken

  • Pot van 2 L groot met wijde opening
  • 200 ml Karma Kombucha (naturel, Ekoplaza)
  • 0,5 L water
  • 1 tl losse biologische thee (groen of zwart, zonder toegevoegde smaakjes of kruiden)
  • 2 el kristalsuiker (geen honing, dat is anti-bacterieel en doodt de scoby)
  • Stokje stof of keukenrol + elastiekje

Kombucha brew

  • 3 tl losse thee (zelfde als voor scoby kweken)
  • 1,5 L water
  • 200 ml startervloeistof
  • 50 g kristalsuiker

Verder nodig

  • Een beetje natuurazijn of appelciderazijn

Instructions

Was je kombuchapot af

Gebruik hiervoor water en een klein beetje afwasmiddel. Spoel de pot goed na met azijn. Natuurazijn is prima, appelazijn mag ook.

Kweek je scoby

  1. Zet een halve liter thee met 1 theelepel losse thee. Laat afkoelen tot kamertemperatuur.
  2. Doe 200 ml Karma Kombucha met zoveel mogelijk vlokjes in je pot.
  3. Voeg 2 eetlepels suiker toe en je afgekoelde starterthee.
  4. Span met een elastiekje het stuk stof of keukenrol over de opening van je pot.
  5. Zet op een plek bij kamertemperatuur (18-20 graden is fijn) buiten bereik van direct zonlicht (donker hoekje in je keuken of in de voorraadkast).
  6. Laat 2 tot 4 weken staan tot je scoby gevormd is. Niet schudden, niet roeren, gewoon laten staan.

Maak kombucha!

Dit deel van de instructies kun je eindeloos herhalen voor heel veel lekkere kombucha 🙂

  1. Zet 1 à 1,5 L thee met 3 theelepels losse thee. Laat afkoelen tot kamertemperatuur.
  2. Was je handen met een beetje azijn. Gebruik nooit anti-bacteriële zeep of zeep met tea tree / lavendel! Gewoon een beetje azijn.
  3. Was een schaaltje (glas of aardewerk, geen metaal) op dezelfde manier.
  4. Haal voorzichtig je scoby uit de pot en leg hem in een het schoongemaakte schaaltje. Voeg hier 100-200 ml “startervloeistof” aan toe: oude kombucha van de batch die nu klaar is.
  5. Giet de rest van je kombucha in flessen, markeer ze met inhoud en datum en zet ze in de koelkast.
    [Is dit de kombucha van het scoby-kweken, dan is hij waarschijnlijk niet te drinken. Je kunt dit dan weggooien of gebruiken als gezichtstoner.]
  6. Spoel je kombuchapot om met water en een beetje azijn.
  7. Doe er 50 g suiker, je scoby en startervloeistof in.
  8. Vul aan met de afgekoelde thee.
  9. Span met een elastiekje het stuk stof of keukenrol over de opening van je pot.
  10. Zet op een plek bij kamertemperatuur (18-20 graden is fijn) buiten bereik van direct zonlicht (donker hoekje in je keuken of in de voorraadkast).
  11. Na 7 tot 14 dagen heb je kombucha! Hoe langer je hem laat staan, hoe zuurder hij wordt.

Heb je nog vragen over kombucha, of over het fermenteren ervan? Stel ze gerust in de comments, ik beantwoord ze allemaal!

2 Responses

  1. Onno Buis
    | Reply

    Hoi.
    Ik heb voor het eerst kombucha gemaakt met twee liter water en twee scoby s, die ik van een vriendin heb gekregen. en zwarte thee en 200 gr. suiker.. En 200 ml kombucha vloeistof. Ik heb het 3 weken laten fermenteren. Na die drie weken is er een nieuwe redelijk dikke zwam ontstaan boven op de vloeistof. Dus ik heb nu 3 zwammen. Is die nieuwe zwam ook weer een nieuwe scoby, die ik weer kan gebruiken om kombucha drank te maken? Ik hoor daar tegenstrijdige dingen over. Volgens sommigen duurt het minimaal 3 maanden om een nieuwe scoby te maken,

    • Charlotte
      | Reply

      Hoi Onno, jazeker, die nieuwe kombuchazwam is inderdaad gewoon een scoby waar je kombucha van kunt maken 🙂

Leave a Reply

CommentLuv badge

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.