Autisme, overprikkeling en burnout: hoe gebruik je het overprikkelingsstoplicht

with 4 Comments

Autisme, overprikkeling en burnout: hoe gebruik je het overprikkelingsstoplicht • CherryCharlie.nl

Een aantal weken geleden heeft de huisarts me doorgestuurd naar de psycholoog in verband met mijn vermoeidheidsklachten, omdat er lichamelijk niks te vinden was. Long story short, in 2008 is het autisme-deel van mijn diagnose een beetje ondergeschoven gebleven. Of misschien is het eerder “autisme met een beetje ADD” in plaats van “ADD met een beetje autisme”. Dat doet er eigenlijk niet toe – zo’n labeltje is voornamelijk om de juiste begeleiding te krijgen. Ik heb destijds wel een cursus gehad om om te gaan met ADD, maar over autisme wist ik nauwelijks wat, en al helemaal niet over het vrouwelijke fenotype!

Don’t get me wrong: ik ben geen Rain Man of Einstein. Het beeld dat er van autisme heerst is voornamelijk gebaseerd op het mannelijke fenotype. Omdat vrouwen een ander interessegebied hebben (meer sociaal gefocust dan mannen), kan autisme heel lang gemaskeerd blijven. Soms zelfs tot na iemands 30e levensjaar! Ook valt “hoogfunctionerend” autisme minder snel op, omdat die personen op sociaal gebied vrij normaal mee kunnen komen. Pas sinds kort is er meer onderzoek naar hoe autisme zich uit bij vrouwen, wat significant anders is dan bij mannen. Hierin herken ik mezelf stukken meer dan in ADD!

Autisme en burnouts in het kort

Autisme en AD(H)D zijn beiden een prikkelverwerkingsstoornis. In tegenstelling tot “normale” mensen, die het gros van de prikkels onbewust wegfilteren als “niet belangrijk”, hebben mensen met autisme en/of ADHD dat filter niet. Iedere prikkel – zintuiglijk, lichamelijk, sociaal, emotioneel, etc – komt even hard binnen en moet bewust verwerkt worden. Dit kost natuurlijk hartstikke veel energie!

Het zo hard moeten werken om alle dagelijkse prikkels te verwerken, kan een hoop stress geven. Dit verklaart direct waarom mensen met autisme en/of AD(H)D meer risico lopen op een burnout: teveel prikkels zorgt voor stress, langdurige stress uit zich op een gegeven moment fysiek: overspannenheid. Blijf je dan leuk doorbanjeren, dan loop je tegen een burnout aan.

De oplossing is om je lifestyle drastisch om te gooien en goed te dealen met die overprikkeling. Mijn psycholoog heft dat uitgelegd met het overprikkelingsstoplicht.


Overprikkeling groen

Dit is het moment dat je ‘s ochtends wakker wordt: je hebt nog nul prikkels binnengekregen. Maar die beginnen direct! Je voelt de deken, je partner naast je, je hebt trek, je bedenkt wat je allemaal moet doen die dag, je moet uit bed, dat voelt koud, et cetera. De meeste van die prikkels blijven gewoon in het groen.


Overprikkeling oranje

Naarmate de dag vordert, krijg je steeds meer prikkels binnen. Het kan zijn dat je al vrij snel behoorlijk hard moet werken om al die prikkels een voor een te identificeren, ze te labelen met “belangrijk” of “onbelangrijk” en er eventueel op te reageren. Je krijgt een beetje stress – niet erg, een klein beetje stress zorgt ervoor dat je je beter kunt concentreren en beter presteert, net als ieder ander mens. Je zou dit de grens van groen en oranje kunnen noemen.

Maar de prikkels blijven zich opstapelen, je gaat steeds dieper in oranje. Let op, je moet nu pauze nemen om te voorkomen dat je overprikkeld raakt. Iedereen heeft zijn eigen telltale signalen: ik word bijvoorbeeld wat chagerijnig, ik kan me slecht concentreren, later ga ik voor me uit staren en op een gegeven moment krijg ik rugpijn.


Overprikkeling rood

Dit wil je niet. Rood is overprikkeling. Je hebt zoveel prikkels binnengekregen dat je het niet meer allemaal kunt verwerken. Dit kan zich uiten in een meltdown, huilbui, apathie, agressie, driftbui en nog meer heftige reacties. Bij mij komen de apathie (“standby-stand” noem ik dat) en huilbui het vaakst voor.

Soms kan iemand jarenlang op een bijna dode accu doorgaan. Net als wanneer je je telefoon in super energy saving modus zet als je nog maar 5% hebt ofzo. Eén klein ding kan er dan opeens voor zorgen dat je “uit” gaat. De eerste keer bij mij (dat ik me nu bewust realiseer dat het zo was) was een simpele email die ik moest schrijven. Het was opeens zo moeilijk en zwaar dat ik er een enorme huilbui van kreeg. Achteraf terugkijkend heb ik eigenlijk al een jaar of 3 op mijn laatste reserves gelopen. Het verbaast me dat ik überhaupt ben afgestudeerd!


Overprikkeling herkennen

Herstellen van code rood is moeizaam en duurt lang. Soms heb ik een aantal dagen zoveel pijn in mijn spieren en gewrichten en ben ik zo moe dat ik bijna de hele dag slaap. Het is daarom belangrijk om de signalen van aankomende overprikkeling op tijd te herkennen in fase oranje en een pauze te nemen.

Signalen die voor mij gelden, gelden misschien niet voor jou, en andersom. Prikkels waar ik door getriggerd raak, maken voor jou niks uit, of vice versa. Misschien ben jij veel sneller of veel langzamer overprikkeld. Het grappige is dat dit stoplicht eigenlijk voor iedereen geldt: ook voor mensen zonder AD(H)D of autisme. Mensen met een prikkelverwerkingsstoornis gaan echter veel sneller door het stoplicht heen.

Probeer jezelf eens te observeren op een drukke dag. Welke prikkels gaan opeens irriteren? Hoe uit zich dat? Schrijf het eens op, maak er een lijstje van.

Zelf raak ik heel snel uitgeput van sociale prikkels en auditieve prikkels. Heb ik bijvoorbeeld een goede dag, dan kan ik de muziek van mijn buurman prima hebben. Ben ik moe, of heb ik al teveel prikkels binnengekregen, dan kan ik een meltdown krijgen wanneer hij zijn subwoofer wat te hard heeft staan. Of wanneer iemand een bord te hard op tafel neerzet.

Overprikkeling voorkomen – pauze nemen

Mooi, je hebt dus die lijst met signalen waaraan je kunt zien dat je overprikkeld raakt. Tijd om er wat mee te doen! Iedere keer dat je merkt dat je die signalen begint te vertonen, neem je pauze van wat je aan het doen was, of je verwijdert jezelf uit een ruimte of situatie. Laat je partner of ouders ook weten hoe ze dit kunnen herkennen, dan kunnen ze je erop wijzen wanneer je het zelf niet door hebt. Paul wijst me er vaak op wanneer ik in het niets zit te staren. Ik realiseer me dan dat ik op mijn laatste reserves loop.

Maar hoe neem je effectief pauze? Hoe zorg je dat je weer in het groen komt? Je moet je eigen ontspanningsactiviteiten identificeren. Meestal heb je instinctief al wat van die activiteiten gekozen, hoewel je ze misschien nog niet bewust gebruikt om te ontspannen. Typische activiteiten om te ontprikkelen zijn vaak hobby’s waar je helemaal je ei in kwijt kunt, waarbij je gewoon kunt zijn wie je bent, waardoor je je even helemaal afsluit van de overmaat aan prikkels.

Dingen die voor mij helpen zijn bijvoorbeeld lezen, zingen, borduren, Minecraft spelen, tuinieren, wandelen en (heel specifiek) Lord of the Rings of Harry Potter muziek luisteren.

Voor iedereen die zich herkent in dit verhaal en zichzelf wat beter wil leren kennen, heb ik in de Secret Library een gratis printable waarop je kunt invullen wat jouw signalen zijn en wat jouw ontspanningsactiviteiten zijn. Succes!

 

   Download jouw overprikkeling printable in de Secret Library!


Disclaimer: Ik ben geen psycholoog of medisch specialist. Ik ben echter wel ervaringsdeskundige met ADD en autisme en hoop anderen te helpen en een stukje herkenning te bieden door mijn zoektocht naar mezelf te delen. Mocht je er niet uit komen, of zit je in de knoop, zoek dan professionele hulp.

Weekly adventures 13 – 18 feb

with No Comments

Whoop! Wat een mooie week was dit! De eerste échte lentedag, zaadjes zaaien, muziek maken en lekker naar buiten. Lees je mee?

Maandag 13 feb

Maandag heb ik lekker geblogd voor mijn andere blog en ben ik naar de GGZ geweest. Ik ben sinds kort gestart met het opnieuw behandelen van mijn burnout, n nu blijkt dat mijn vermoeidheid een opeenstapeling is van factoren: het autisme-deel van mijn diagnose uit 2008 is altijd onderbelicht gebleven en daar is nooit wat mee gedaan. Een grote factor van autisme is de overprikkeling, die zorgt voor stress, en we weten allemaal dat langdurige stress leidt tot overspannenheid en een burnout. Not cool. Daarbij is mijn hele slaapritme verstoord en mogelijk heb ik een vitamine D tekort (is op geprikt, moet nog bellen voor de uitslag).

Ik ben dus nu bezig om vroege tekenen van overprikkeling bij mezelf te gaan herkennen, en om daar dan direct mee te dealen (lees: mezelf uit een situatie verwijderen) om te zorgen dat ik niet onnodig overprikkeld raak en weer doodmoe in bed kom te liggen. Meer hierover kun je zeker lezen in de toekomst hier op CherryCharlie! Ook moet ik nu een zeer rigide slaappatroon aanhouden (ook in het weekend) en dat is best ff aanpoten. Maar we geven niet op!

Na mijn consult (die gesprekken duren een uur) kwam ik trouwens zo moe thuis dat ik pardoes mijn waterkoker leegde in de prullenbak in plaats van in de gootsteen… Derp.

Dinsdag 14 feb

LENTE! Lentelentelentelente!!! Zaadjes zaaien, plantjes planten, terrasjes pakken, radler drinken! Lente! Yaaay!

Vandaag naar zangles geweest, alweer de 10e les (ofwel: een half jaar zangles!). Verder heb ik lekker geborduurd, geblogd voor CherryCharlie en een “hospital cache” gemaakt voor het vriendje van mijn zusje, omdat die met een blindedarmontsteking in het ziekenhuis lag. Zo hoefde hij zich een uurtje niet te vervelen!

Woensdag 15 feb

Nog zo’n mooie lentedag! Ik heb vandaag nog meer geblogd, maar door de twee activiteiten op maandag en dinsdag ben ik wel een beetje sleepy. Ik heb moeite om wakker te blijven.

Op deze dag heb ik erwten en capucijners voorgezaaid (Kelvedon Wonder, Oregon Sugar en Blauwschokkers) en verder lekker geborduurd aan mijn Natsu-project.

Als lunch maakte ik een lekkere salade met mijn zelfgekweekte broccolikiemen. Serieus, als je tuinieren in de winter mist, dan zijn kiemgroenten de uitkomst! De salad shaker had Paul ooit een keer meegekregen op de Horevaca 😛

Donderdag 16 feb

Happy Birthday papa! Hij is alweer 51 geworden.

Vandaag heb ik aardamandel (knolcyperus) voorgezaaid, lekker gewerkt aan een muziekproject voor mijn andere blog en wat geocachingpuzzels uitgezocht voor mijn weekendje Drachten.

‘s Avonds heb ik lekker met Paul en vriend Rick in de bar gekookt en gegeten, en als toetje kwamen we op het leipe idee om een frikandellensplit te maken, bij gebrek aan bananen. Het was hilarisch om te doen, het was grappig om te eten, maar totally NOT voor herhaling vatbaar. Bah xD

Vrijdag 17 feb

Phew, papa’s cadeautje werd vandaag gelukkig bezorgd! Heel blij mee dat het nog op tijd was voor het weekend! Ook had ik post van Home Comfort Press, met een nieuw behangetje uit de Kelly Hoppen collectie van Graham & Brown. Ik ben dol op mooie behangetjes als foto-achtergrond, inpakpapier, of kleine DIY’s.

Ik ben op zoek gegaan naar een geocache die vlakbij huis zou liggen, maar kennelijk had ik de puzzel niet precies genoeg opgelost. Binnenkort nog een keer proberen. Verder heb ik lekkere kalkoenbroodjes gemaakt voor Paul en mij en zijn we ‘s avonds naar Drachten gegaan, omdat papa zondags zijn verjaardag viert.

Zaterdag 18 feb

Lekker chillen bij papa en mam, en een lange geocachingwandeling met Paul gemaakt. 6 caches gelogd, waaronder een hele mooie die was vormgegeven als de schroef van een hoogspanningsmast. Vol in het zicht maar toch onzichtbaar! Wat ik ontzettend grappig vind is dat non-cachers worden aangeduid als Muggles. Geocachen is dan stiekem ook een magisch wereldje 😉

Er zaten trouwens 2 voortuincaches tussen, ik voel me daar wel een beetje awkward bij. Gelukkig waren beiden huizen duidelijk gemarkeerd met een grote Groundspeak sticker, dus dan weet je dat je in ieder geval goed zit en niet opeens een boze heer des huizes achter je broek aan hebt zitten 😉

Wat heb jij afgelopen week voor mooie, leuke en verfrissende dingen gedaan? 🙂

Leven vanuit kindness

with No Comments

Leven vanuit kindness • CherryCharlie.nl

Een tijdje geleden heb ik de Sorting Ceremony gedaan op Pottermore, de officiële Harry Potter website van J. K. Rowling. IK ben een Hufflepuff. En om eerlijk te zijn viel dat me een beetje tegen, in eerste instantie.

However, ik ben me gaan verdiepen in Hufflepuffs en waar ze voor staan. Volgens Rowling geeft de Sorting Ceremony niet per se aan wi je bent, maar wat je belangrijke waarden vindt in jezelf en anderen. Voor Hufflepuffs is dat kindness.

Wat is kindness?

Ik heb er nog geen goed Nederlands woord voor gevonden. Ik denk dat “naastenliefde” nog het meest in de buurt komt. Maar kindness is meer dan dat!

Voor mij is kindness dat je alles doet vanuit liefde en respect. Iedere aap kan beleefd zijn en volgens regeltjes en etiquette handelen. Maar kindness is iets wat je moet menen. Het is een gevoel dat je meegeeft als je iets voor een ander doet, het is oprechte interesse naar het antwoord als je vraagt hoe het met iemand gaat.

Ik denk dat kindness vooral voortkomt uit het bewustzijn dat jijzelf en je ego niet het belangrijkste zijn. Wanneer je je dit realiseert, wordt het opeens heel vanzelfsprekend om vanuit liefde te handelen, geduld te hebben met anderen en dankbaar te zijn.

Waar is alle kindness gebleven?

Tegenwoordig merk ik vrij weinig van kindness. Ik zie zelfs het tegenovergestelde gebeuren. Iedereen kan zien hoe respectloos sommige politici met hun medemens omgaan – en door hun voorbeeldfunctie gaan we denken dat dat “normaal” is. Respectloosheid wordt vaak afgedaan als grapje en op die manier “vermomd” als humor op internet geplaatst. En we vinden het allemaal superlollig.

Maar ook dichter bij huis zie ik het gebeuren. Mensen die helemaal over de rooie gaan en anderen vol in het gezicht schreeuwen wanneer ze iets niet per direct voor ze doen. Waar de fuck ben je mee bezig, denk ik dan. Mensen die zich letterlijk ziek werken voor een bepaalde instantie en niet eens een simpel “dankjewel” krijgen. Of mensen die anderen wel willen helpen, maar alleen als ze daar zelf gewin uit kunnen halen. Niet alles in het leven draait om zaken doen.

En ik ben zelf soms net zo erg. Ik plak sommige typen mensen ook in gedachten de etiketten “white trash” of “hysterische latina” op als ik ze in de krant of op tv zie. Ik trek mijn neus op voor rokers. Ik maak genoeg lelijke en sarcastische opmerkingen tegen anderen. Ik heb na een paar glaasjes teveel ook wel eens flink tegen anderen staan schreeuwen.Beter ga ik me even in een hoekje zitten schamen.

Gelukkig zijn er ook mensen die het wél kunnen. Ik probeer mezelf tegenwoordig te omringen met mensen waar de kindness vanaf straalt – zodat ze mij een beetje helpen om ook alles vanuit dat principe te doen. Goed voorbeeld doet god volgen, toch? En op mijn beurt wil ik ook anderen stimuleren om te leven vanuit kindness, en niet enkel vanuit je ego te handelen, op basis van vooroordelen en stereotypen, of puur voor eigen gewin.

Hoe leef je vanuit kindness?

Toen ik mijn opa voor de laatste keer zag, zei hij tegen me om wat moois van mijn leven te maken. Om anderen te helpen als ik dat kon. En natuurlijk hoef je niet van de ene op de andere dag in een heilige te veranderen. Dat kan niemand. Maar voor degenen die nu denken “we leven inderdaad eigenlijk best wel respectloos en egoïstisch” heb ik hier 9 tips om een beetje meer kindness in de wereld te brengen.

  • Zeg sorry – en meen het.
    Dit is één van de moeilijkste dingen die je kunt doen. Ik ken ook maar heel weinig mensen die het kunnen en zelf wil ik ook nog steeds altijd graag mijn gelijk halen. Maar als je doorhebt dat je fout zit, geef dat dan ook toe. Doe ook moeite om eenzelfde situatie in de toekomst te voorkomen, anders heeft je excuus weinig betekenis.
  • Deel!
    En dan bedoel ik geen foto’s op social media, maar deel wat je hebt in real life. Je krijgt die berg zelfgebakken koekjes toch niet in je eentje op. Je buurvrouw die net begint te tuinieren kan misschien wel wat van jouw fantastische compost gebruiken.
  • Kom op voor een ander als diegene het zelf niet durft.
  • Heb respect voor de natuur en je leefomgeving: vervuil niet en maak niet onnodig dingen stuk.
    Dit is waarom ik bijvoorbeeld geen vuurwerk afsteek of ballonnen oplaat. En ik voel me er na 10 jaar nog steeds ongemakkelijk bij om op een festival mijn plastic bekertje op de grond te gooien.
  • Luister eens écht wanneer je vraagt hoe het met iemand gaat.
  • Heb ook respect voor de dingen die er niet toe lijken te doen. Voor een ander zijn ze misschien ongelofelijk belangrijk.
  • Doe eens iets voor iemand zonder er iets voor terug te verwachten.
    Dit kan simpelweg een luisterend oor zijn, maar je kunt ook iemand meenemen op je vakantie als hij daar zelf de middelen niet voor heeft, of een verse maaltijd voor iemand die moeite heeft met goed voor zichzelf zorgen. Of je buurman met zijn gebroken been af en toe ergens heen brengen met de auto.
  • Heb geduld met anderen.
  • Probeer om geen etiketjes te plakken.

Wanneer heeft iemand voor het laatst iets vanuit kindness voor jou gedaan? Share in de comments!


Leven vanuit kindness • CherryCharlie.nl

Mijn voornemens voor 2017

with 1 Comment

Mijn voornemens voor 2017 • CherryCharlie.nl

Goede voornemens. Iedere jaarwisseling heeft iedereen goede voornemens, en praktisch alle bloggers schrijven er een artikel over. We willen allemaal laten zien hoe braaf we onze oude slechte gewoontes afzweren en er nieuwe voor in de plaats aannemen.

Maar moeten alle voornemens goed zijn? Misschien zijn er wel dingen die je graag wilt doen, maar niet echt onder de noemer “goede voornemens” vallen, maar meer onder “bucketlist” of “doelen”. Laten we het dus eens bij voornemens houden.

Dit zijn mijn voornemens voor 2017!

1 – Meer lezen

Vroeger vond ik het fantastisch om te lezen. Nu nog steeds. Of alweer. Ik heb er een tijdje geen tijd voor gehad (of genomen, of gemaakt). Nu wel weer! Lezen is zo heerlijk ontspannend. Ik kan me helemaal in een goed boek verliezen.

Afgelopen kerst heb ik bij mijn schoonouders De Reisgenoten weer eens opgepakt. Nu heb ik De Twee Torens op mijn nachtkastje liggen. De eerste keer dat ik In de Ban van de Ring heb gelezen, was ik een jaar of 12. Ik merk nu dat ik zoveel meer van dat archaïsche taalgebruik begrijp!

2 – Op wandelvakantie met Paul

En dan natuurlijk het liefst in Noorwegen! Ik wil zo graag mijn uitgestippelde route afmaken, van Arendal naar Lillesand (en misschien nog wel verder)! Nu moet ik Paul nog definitief over de streep trekken – eerst vond hij het niet leuk dat ik zonder heb op vakantie ging, daarna was hij een beetje “mwoah mwoah” toen ik vroeg of hij komende zomer mee wil. Maar nu heeft hij Geocaching ontdekt, en daar langs de zuidkust zijn hele paden van traditional caches die daar langs de wandelroutes liggen. Very convenient!

3 – Mijn ideale slaapritme ontdekken

…als dat bestaat. Of ik nu om 11 uur of om 2 uur naar bed ga, of ik er nu om 9 uur of 12 uur uit kom, ik ben moe. Maar in Noorwegen was het anders: ik ging om 9 uur slapen en stond tussen 6 en 9 uur op. Ik sliep lang, maar kon gewoon een hele dag actief zijn! Er zijn natuurlijk een heleboel factoren die mee kunnen spelen, zoals hoeveelheid zonlicht, omgevingsgeluiden, activiteit en vast nog wel meer. Maar het is in ieder geval de moeite waard!

4 – Iedere dag naar buiten

Of het nou is voor een boodschapje, een wandeling, mijn plantjes of even de vuilniszak wegbrengen: ik wil iedere dag naar buiten. Ook op slechte dagen met veel pijn en vermoeidheid.

5 – Volgens een strakkere planning aan mijn muziek werken

Ik heb duizend-en-één ideeën. Ik heb moeilijk veel inspiratie en tientallen losse regels muziek en kladjes van songteksten rondslingeren. Maar gestructureerd ergens aan werken is nog steeds een zwak punt. Ik heb meerdere projecten door elkaar, ik neem me voor om op bepaalde dagen van de week ergens aan te werken, en dan… Poef. Weg motivatie. Ander project. Zo komt het natuurlijk nooit af! 2017 wordt het jaar van mezelf een stevige schop onder mijn kont geven en gestructureerder mijn projecten aanpakken.

Wat zijn jouw voornemens voor 2017?


Wil je meer lezen over slow living en toegang krijgen tot de Secret Library met alle freebies? Schrijf je dan nu in voor de CherryCharlie nieuwsbrief!

* indicates required

Mijn voornemens voor 2017 • CherryCharlie.nl
1 2 3 4 5