Zeepzieden basics #2: Basisingrediënten

with No Comments

Zeepzieden basics | soaping | cold process soap | complete guide | series

Omdat ik op CherryCharlie meerdere zeeprecepten ga publiceren, is het misschien wel een goed idee om jullie in te wijden in de basics van het zeepzieden (of soaping).

Zeepzieden is absoluut niet moeilijk, maar je moet wel een beetje investeren in wat basics, nauwkeurig werken en weten hoe je veilig te werk gaat. Daarom een handige serie om iedereen die zich hier in wil verdiepen, wat wegwijs te maken.

Waar ik in het vorige artikel heb laten zien wat je allemaal aan gereedschap nodig hebt, is het nu tijd voor de basisingrediënten.

Zeep maken is een stukje scheikunde: olie reageert met een sterke base (loogoplossing), dit heet verzeping. Voor harde zeep gebruik je natriumhydroxide om je loogoplossing mee aan te maken (natronloog). Als vetten kun je eigenlijk alles gebruiken: vloeibare olie, vaste boters, plantaardig of dierlijk.

Je moet er wel rekening mee houden dat verschillende vetten verschillende verzepingsratio’s hebben. Dit komt omdat het ene vetmolecuul groter is dan het andere. In een kilo van het ene vet kunnen op die manier meer moleculen zitten dan in een kilo van het andere vet. Dit betekent dat je een andere hoeveelheid natriumhydroxide nodig hebt. En zijn verschillende tools om dit uit te rekenen – de bekendste hiervan is SoapCalc.

Zelf gebruik ik op dit moment graag een mix van olijfolie, kokosolie en sheaboter.

Naast de verzeping van basisoliën wil je natuurlijk ook dat je zeep lekker ruikt, er mooi uitziet, flink scrubt of andere fijne eigenschappen heeft. Ook die ingrediënten komen hier aan bod!

Basisingrediënten voor zeep

Natriumhydroxide

Dit is de sterke base die gaat reageren met je vetten. Je lost de vaste kristallen op in water. Ik koop mijn natriumhydroxide per kilo bij Brouwmarkt.nl. NaOH, natriumhydroxide, natronloog of bijtende soda verwijst allemaal naar hetzelfde spul (in het geval van natronloog de in water opgeloste variant).

Gedemineraliseerd water

In normaal kraanwater zitten allerlei sporenelementen van verschillende mineralen. Die kunnen je verzepingsreactie beïnvloeden en voor onverwachte of ongewenste effecten zorgen. Liever gebruik je gedemineraliseerd water, onder andere te koop bij Kruidvat, Blokker of de bouwmarkt.

Basisvetten

Dit zijn de vetten die je gebruikt voor je verzepingsreactie. Die kunnen heel goedkoop zijn, zoals olijfolie, maar ook superduur, zoals bijvoorbeeld macadamiaolie. Vaak gebruik je een basis van een aantal goedkopere vetten en voeg je daar in lagere percentages de duurdere olieën met specifieke fijne eigenschappen aan toe.

Door de verschillende combinaties van vetzuren hebben sommige olieën meer of minder verzorgende eigenschappen, zorgen sommigen voor meer schuim en anderen reinigen beter (in verzeepte toestand, ofcourse).

Regel is wel dat je eigenlijk altijd een combinatie van vloeibare olie en vaste boters moet gebruiken. Anders wordt je zeep zo zacht dat hij niet uit de mal te krijgen is, of zo hard dat hij niet fijn in gebruik is.

Olijfolie – Voor mij de basis van eigenlijk alle zepen. Olijfolie geeft een heel verzorgende zeep. Je kunt zelfs zeep maken van 100% olijfolie: Aleppozeep. Het duurt wel extreem lang voordat deze is uitgehard.

Kokosolie – Fijn om toe te voegen om je zeep harder te maken. Je kunt heel goed zeep maken van alleen olijfolie en kokosolie. Zeep van 100% kokosolie zou trouwens niet heel goed zij voor de huid, omdat die wat agressiever zou zijn. Vermijd hoge percentages als je zeep voor de gevoelige huid gaat maken.

Sheaboter – Ook een fijne en wat luxere boter om te gebruiken om je zeep harder te maken. Shea boter kan een nogal typische geur hebben die niet iedereen prettig vindt, dus zelf koop ik graag de ontgeurde versie.

Cacaoboter – Nog luxer! Cacaoboter is heel zacht voor de huid. Het smeltpunt ligt bij shea boter in de buurt: lichaamstemperatuur, net onder de 40 graden.

Avocadoboter – Dit is een hele zachte, kneedbare en verzorgende boter.

Jojobaolie – Eigenlijk is dit geen olie maar een vloeibare was. Jojobaolie komt qua vorm heel erg overeen met huidvet en is daarom populair in skincare.

Castorolie – Deze olie is heel fijn voor je haar, en is de enige olie met ricinolzuur.

Bijenwas – Bijenwas heeft een zeer hoog smeltpunt (rond de 70 graden) en is daarom tricky om mee te werken in verzeping. Als je bijenwas toevoegt aan je vetten, krijg je een wat hardere zeep, maar door het hoge smeltpunt moet je verzepingsreactie op hogere temperatuur plaatsvinden, waardoor je zeep sowieso door de gelfase heen gaat. Gebruik alleen lage percentages in je mix, anders loop je het risico dat je zeep stroef en onprettig aanvoelt op de huid tijdens gebruik. Ook hier: vermijd hoge percentages als je zeep voor de gevoelige huis wilt maken.

Essentiële olie

Mijn favoriete manier om geur en fijne eigenschappen toe te voegen aan zeep, is het gebruik van essentiële olie. Holland & Barrett heeft een flink assortiment waar je heel wat creatieve uurtjes mee in de keuken kunt doorbrengen! Tip: Essentiële olie is DUUR. Sla dus je slag wanneer ze een leipe actie hebben, zoals “tweede flesje gratis” of “tweede flesje voor 1 euro”. Zo heb ik een tijdje geleden voor meer dan €100 aan olie gekocht, maar slechts rond de €60 betaald.

Lavendel – Rustgevend, antibacterieel.

Tea tree –  Antibacterieel, antischimmel, anti-alles zo’n beetje. Holy grail in skincare voor de onzuivere huid, maar de geur is een beetje apart. Gebruik absoluut niet te veel!

Citrusgeuren – Heerlijk, maar pas op: citrusgeuren kunnen afbreken en vervliegen tijdens het curen van je zeep.

Eucalyptus – Fijn voor de ademhaling, antibacterieel, frisse geur.

Tijm – Ook fijn voor de ademhaling, heerlijk kruidige geur.

Rozemarijn – Fijn voor de ademhaling, maar ook heel goed voor je haar. Heerlijk kruidige geur.

Kamille (5%) – Fijn voor de gevoelige huid.

Ik ben niet zo’n fan van geurolie en parfums: parfum is namelijk een fabrieksgeheim, waardoor ze de samenstelling niet hoeven prijs te geven. Hierdoor kan er van alles en nog wat in zitten, waarvan je niet weet wat het is of wat je doet. Essentiële olie is duurder, maar ook puurder, en omdat bekend is hoe het wordt gemaakt, kun je precies nagaan wat erin zit.

Gedroogde kruiden

Ook gedroogde kruiden kunnen leuk zijn voor in je zeep. Zo voegen ze kleur, structuur of prettige eigenschappen toe.

Kamille – Verzorgend, erg fijn voor de gevoelige huid.

Brandnetel – Goed voor je haar. Kleurt zeep een beetje groenig.

Calendula – Genezend, fijn voor schrammen en sneetjes, kleurt zeep geel/oranje. Fijn vor de gevoelige huid.

Overige ingrediënten

Kleipoeder – Kleipoeder kleurt je zeep, en kan extra reinigende en zacht scrubbende werking toevoegen aan je zeep.

Havermout – Erg fijn voor de gevoelige huid, zeer mild scrubbend.

Scrubs – Bijvoorbeeld gemalen schillen van amandel en walnoot, maar ook kleine pareltjes van jojobawas.

Kleurstoffen heb ik express niet genoemd. Ja, je kan ze toevoegen en dat kan er leuk uit zien, maar ik houd persoonlijk meer van natuurlijke zepen met een natuurlijke kleur.

Zeepzieden basics | soaping | cold process soap | complete guide | series

Ben je al een beetje geïnspireerd geraakt? In het volgende deel in deze serie gaan we het over iets heel belangrijks hebben: veiligheid! Zorg dus dat je dat artikel niet overslaat.

Lees alles over zeepzieden:

#1: Gereedschap
#2: Basisingrediënten
#3: Veiligheid
#4: Stappenplan

Leave a Reply

CommentLuv badge

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.